Deepfake
Een deepfake is een video, afbeelding of geluidsfragment waarin kunstmatige intelligentie het gezicht, de stem of de bewegingen van een persoon zo realistisch nabootst, dat het nauwelijks van echt te onderscheiden is. De term is een samentrekking van “Deep Learning” en “fake”, en verwijst direct naar de onderliggende technologie: AI-model die getraind zijn op duizenden beelden en geluidsfragmenten van een persoon.
Hoe een deepfake tot stand komt
Deepfakes worden meestal gemaakt met behulp van neurale netwerken die trainen op grote hoeveelheden beeld- en audiomateriaal van een specifiek persoon. Het model leert hierbij patronen in gezichtsuitdrukkingen, mimiek en stemgeluid herkennen, waarna het deze kenmerken kan toepassen op nieuw materiaal. Vaak wordt hiervoor een training data set gebruikt bestaande uit interviews, toespraken of videobeelden, hoe groter en diverser deze set, hoe overtuigender het uiteindelijke resultaat.
De twee gezichten van deepfake-technologie
Deepfakes worden ingezet voor uiteenlopende doeleinden. In de creatieve industrie helpen ze bijvoorbeeld bij het namaken van stemmen voor dubbing of het “tot leven brengen” van historische figuren in documentaires. Tegelijkertijd brengt de technologie serieuze risico’s met zich mee, zoals desinformatie, identiteitsfraude en het verspreiden van nepnieuws via een chatbot of social media. Ook binnen bedrijven ontstaat een nieuw risico, waarbij deepfakes ingezet worden voor fraude, bijvoorbeeld door de stem van een leidinggevende na te bootsen tijdens een telefoongesprek.
Hoe je een deepfake herkent
Deepfakes worden steeds moeilijker te herkennen met het blote oog, doch er zijn een aantal signalen om op te letten. Denk aan onnatuurlijke oogbewegingen, vreemde belichting, een niet-synchrone mondbeweging bij spraak of een onnatuurlijke overgang tussen gezicht en achtergrond. Steeds meer AI-tools worden ontwikkeld om deepfakes automatisch te detecteren, vaak door subtiele digitale artefacten te herkennen die voor het menselijk oog onzichtbaar blijven.
Veelgestelde vragen
Een deepfake is beeld-, video- of audiomateriaal waarin AI het gezicht, de stem of de bewegingen van een persoon realistisch nabootst.
Dit verschilt per land en toepassing. Het gebruik van iemands beeltenis zonder toestemming, zeker met kwaadwillende bedoelingen, is in veel gevallen strafbaar.
Let op onnatuurlijke gezichtsbewegingen, vreemde belichting, niet-synchrone lipbewegingen en onlogische details rondom haar, oren of achtergrond.
Deepfakes worden zowel voor creatieve doeleinden, zoals film en marketing, ingezet als voor kwaadwillende doeleinden, zoals desinformatie en fraude.
